تبلیغات
هنر ، گرافیگ ، چاپ - پوشش های بعد از چاپ
یکشنبه 14 اسفند 1390

پوشش های بعد از چاپ

   نوشته شده توسط: DoNy    

انواع پوشش جلد

1- سلفون

- مات

- براق

2- ورنی

-مات

-براق

3- یووی(UV)

-مات

-براق

الف -  سلفون(لمینت)

تعریف: پوشش نازک و اغلب پلاستیکی که روی جلد کتاب و مجله برخی از پوسترها و مانند آن می کشند تاهم زیبایی آن بیشتر شود و هم ضربه های ناخن و مانند آن کم تر بر روی جلد خش ایجاد کند .

لمینیت (lamination) چیست؟

لمینیت كردن یكی از سریع‌ترین و ساده‌ترین روش‌های محافظت از كار چاپی است. در سیستم لمینیت با چسبیدن لایه‌ بسیار نازك و شفاف پلاستیكی بر یك یا دو طرف یك كار چاپی، از آن در برابر رطوبت و سایر آسیب‌های محیطی، محافظت شده و محصول چاپ شده‌‌ی نهایی در برابر آب و پارگی مقاوم می‌شود؛ به علاوه لمینیت، شدت رنگ‌ها و كنتراست رنگی در تصاویر چاپ شده را بهبود می‌بخشد. تصاویر چاپ شده با رنگ‌های درخشان، بیانگر كیفیت بالاتری هستند. لمینیت مانع از چین و چروكیدگی، لك‌شدن، آفتاب خوردگی، سیاه شدگی، پریدگی رنگ و یا چربی، اثر انگشت و سایر آسیب‌های موجود در محیط، بر كار چاپ شده می‌شود

.سه نوع از دستگاه‌های لمینیت (Laminators) كه اغلب در چاپ دیجیتال به كار می‌روند عبارتند از:

1- لمینیتوركیسه‌ای یاكتابچه‌ای (Pouch Laminators)
لمینیت كیسه‌ای یا كتابچه‌ای شامل دو قطعه فیلم پلاستیكی از پیش بریده شده است. یك لایه چسب حرارتی نیز روی یكی از این فیلم‌ها را می‌پوشاند. برای این‌كه این دو قطعه فیلم پلاستیكی حالت كیسه پیدا كنند، از لبه‌های دو فیلم از یك طرف به هم چسبانده و درزبندی (seal) می‌شوند. پس از این كار دو قطعه فیلم حالت یك كتابچه را به خود می‌گیرند كه می‌توان كار چاپی را درون آن قرار داد. ابعاد فیلم‌ها باید بزرگ‌تر از كار چاپی باشد به گونه‌ای كه به راحتی كار چاپی را پوشانده و لبه‌های آنها به یكدیگر چسبانده شود. لمینیت كیسه‌ای را می‌توان با یك قطعه فیلم نیز انجام داد. در این حالت یك قطعه فیلم پلاستیكی را از وسط، خط (Creasing) می‌زنند و سپس آن را تا می‌كنند و بعد كار چاپی را درون آن قرار می‌دهند. به این نوع لمینیت، لمینیت كیسه‌ای پروانه‌ای (Butterfly) می‌گویند، زیرا پس از خط اندازی روی فیلم و تا كردن آن، شكلی شبیه به بال‌های پروانه پیدا می‌كند.پس از قرار دادن كار چاپی بین دو قطعه فیلم كیسه‌ای حاوی سطح چاپ شده، فیلم، لمینیت و چسب از میان نوردهای گرم تحت فشار عبور می‌كند تا كلیه لایه‌های چسبناك به‌طور كامل به یكدیگر جوش بخورند.

2- لمینیتورهای رول حرارتی (Heated Roll Laminators)
این نوع لمینیتورها از یك یا دو رول بزرگ فیلم استفاده می‌كنند. یك روی این فیلم دارای چسبی است كه هنگامی كه در معرض حرارت قرار می‌گیرد، فعال می‌شود. این چسب هنگامی كه كار چاپی از درون لمینیتور عبور می‌كند روی كار می‌چسبد.در هنگامی كه كار با استفاده از فرایند دیجیتال چاپ شده باشد، میزان چسبندگی فیلم لمینیت به لایه مركب به نوع، جنس مدیا و همچنین نیروی چسبندگی بین لایه حرارتی و لایه مركب بستگی دارد. یكی از رول‌ها بالای ماشین نصب شده و رول بعدی همزمان در زیر ماشین نصب می‌شود. رول بالایی روی كار را لمینیت كرده و همزمان رول پایینی پشت كار را لمینیت می‌كند. به این فرآیند كپسوله كردن (Encapsalation) یا محصور كردن كار چاپی بین دو لایه فیلم می‌گویند.البته كار را می‌توان به صورت یك رو نیز لمینیت كرد. در بسیاری موارد به‌طور معمول نیازی به لمینیت كردن پشت كار وجود ندارد. نوع هیبرید دستگاه‌های لمینیت می‌تواند با استفاده از مواد حرارتی روی كار را لمینیت كند.این ماشین‌ها قادر نیستند كار را به صورت پشت و رو لمینیت كنند. پس از اتمام لمینیت كار چاپ شده، به‌طور معمول به یك تیغه تیز جهت جدا كردن كار لمینیت شده از ماشین نیاز است. تعداد سیلندرها در لمینیتورهای مختلف متفاوت است. فیلم لمینیت به محض وارد شدن به ماشین لمینیتور از میان سیلندرها عبور می‌كند؛ سیلندرهایی كه حرارت را به طور یكسان در همه جای فیلم پخش كرده و سبب جوش خوردن لایه‌های فیلم به كار چاپی در طول این روند می‌شوند.

3- لمینیتورهای رول سرد (Cold Roll Laminators)لمینیتورهای رول سرد و لمینیتورهای كیسه‌ای سرد از حرارت جهت لمینیت كردن كار استفاده نمی‌كنند. روی فیلم در این گونه لمینیت‌ها نسبت به فشار حساس(pressure-sensitive) است، بدین معنی كه فیلم دارای سطحی چسبناك است كه در تماس با سطح كار چاپ شده به آن چسبیده و جوش می‌خورد. این روش برای لمینیت كردن محصولات چاپی كه حرارت به آن‌ها آسیب می‌رساند بسیار مناسب است؛ به طور مثال می‌توان از مركب‌های پایه مومی(wax-based inks) كه در اثر گرما ذوب می‌شوند یا محصولات چاپی حساس به حرارت (temperature-sensitive)كه برای آنها از چسب حساس به فشار
(pressure-sensitive)
استفاده می‌شود، مانند وینیل یا سایر پلاستیك‌های زود ذوب نام برد.

انواع فیلم لمینت
فیلم‌های لمینیت به طور كلی به 5 دسته تقسیم می‌شوند :

 فیلم‌های لمینیت حرارتی استاندارد، فیلم‌های لمینیت حرارت پایین، فیلم‌های لمینیت هیت‌ست یا (heat-assisted)، فیلم‌های لمینیت حساس به فشار و لمینیت‌های مایع.
 
فیلم‌های لمینیت حرارتی استاندارد
به طور خاص، فیلم پلی‌استری است با چسب پلی اتیلنی (كُپلیمر copolymer) كه برای جوش خوردن، به دمایی در حدود 210 تا 240 درجه فارنهایت (حدود 98 تا 115 درجه سانتی گراد) احتیاج دارد. استفاده از این‌ فیلم‌ها با توجه به قیمت پایینی كه دارند امروزه بسیار رایج است، اما به همان اندازه كار كردن با آنها مشكل‌زاست.
 
فیلم‌های لمینیت حرارت پایین
این فیلم‌ها كه از پلی‌استر و چسب پلی اتیلنی ساخته شده‌اند به فیلم‌های لمینیت حرارتی استاندارد شباهت دارند با این تفاوت كه در دمای پایین‌تر - حدود 185 تا 210 درجه فارنهایت (85 تا 98 درجه سانتیگراد)- به كار می‌چسبند. به نظر می‌آید این فیلم‌ها در آینده‌ای نزدیك جایگزین فیلم‌های حرارتی استاندارد شوند.
 
فیلم‌های لمینیت هیت‌سِت یا

 Heatset or Heat-assisted
این فیلم‌ها به جز در مواردی خاص، از جنس PVC یا پلی‌استر ساخته می‌شوند. چسب به كار رفته در این فیلم از نوع ترموپلاستیك است كه در اثر حرارت نرم شده و خاصیت ارتجاعی پیدا می‌كند. این فیلم برای چسبیدن به محصول چاپی تنها به 175 تا 195 درجه فارنهایت (80 تا 90 درجه سانتیگراد) حرارت احتیاج دارد.
 
فیلم‌های لمینیت فشاری
این فیلم‌ها اغلب از جنس PVC (پلی وینیل كلراید) یا پلی‌استر هستند، به اضافه چسب آكلریكی كه تركیب آن برحسب تولیدگان مختلف آنها، می‌تواند تنوع داشته باشد. گاهی این فیلم‌ها را فیلم‌های لمینیت سرد می‌نامند، زیرا برخلاف اغلب فیلم‌های لمینیت به حرارت نیازی نداشته و برای چسبیدن به محصول چاپ شده تنها نیازمند فشار هستند.

 لمینیت‌های مایع
هــمان پــوشــش‌هــــای مــایــــع (liquid-coatings) هستند كه برای بهره‌جویی از آنها به ماشین‌ها و یا تجهیزات پوشش‌های مایع نیاز است. این پوشش‌ها اغلب پایه حلال یا پایه ‌آبی هستند و تركیبات آنها توسط تولیدكنندگان مختلف می‌تواند قدری متفاوت باشد.

مقایسه لمینیت‌های حرارتی و فشاری
تفاوت‌های فراوانی میان لمینیت‌های حرارتی و لمینیت‌های فشاری (PSA) وجود دارد. PSA یا همان لمینیت‌های فشاری با حداقل حرارت به كار چاپی می‌چسبند و برای طیف وسیع‌تری از محصولات چاپی مورد استفاده قرار می‌گیرند، زیرا كه برای محصولات چاپی حساس به حرارت و تونرهای حساس چاپ دیجیتال بهترین گزینه هستند. از سوی دیگر فیلم‌های PSA با قابلیت محافظت ازكار چاپ شده در مقابل اشعه UV برای طیف گسترده و متنوعی از محصولات چاپ‌های indoor وoutdoor به كار می‌روند.لمینیت‌های حرارتی مقرون به صرفه‌تر از لمینیت‌های فشاری بوده و كمترین میزان باطله را دارند. تجربه ثابت كرده كه این ماشین‌ها بسیار بادوام هستند و برای دامنه‌ی وسیعی از محصولات چاپی indoor به كار می‌روند. لمینیت‌های حرارتی علاوه برحفاظت كار چاپ شده، استحكام و كیفیت تصویری آن‌ را نیز افزایش می‌دهند. لمینیت‌های حرارتی برای مصرف در بازار چاپ دیجیتال اغلب از لایه‌ی پلی‌استری به علاوه‌ی یك لایه چسب پلی‌اتیلن ساخته می‌شوند. در مقابل، PSA را می‌توان از هر ماده‌ای از پلی‌استر گرفته تا پلی كربنات و وینیل تهیه كرد.

تعریف نسبت لمینیت
این نسبت بیانگر میزان فیلم به میزان چسب است. به طور مثال هنگامی كه فردی در مورد نسبت 3/4 صحبت می‌كند، در واقع در مورد فیلمی با ضخامت 7 میلی صحبت می‌كند كه از 4 میل فیلم و 3 میل چسب تشكیل شده است. (در این‌جا معنای خاص میل منظور 1/1 اینچ است و نباید با میلی‌متر یا یك هزارم متر اشتباه گرفته شود).

ضخامت میل
ضخامت فیلم لمینیت را به‌طور رایج ضخامت میل می‌نامند (یك‌هزارم اینچ(پلی‌استر
لایه‌ی پایه یا لایه‌ی محافظ بیرونی فیلم‌های لمینیت حرارتی كه در حین عملیات لمینیت كردن حرارتی ذوب نمی‌شود، همچنین پایه‌ بسیاری از فیلم‌های PSA نیز پلی‌استر است.

پلی اتیلن
چسبی كه در اكثر فیلم‌های حرارتی به كار می‌رود و در حین عملیات لمینیت كردن حرارتی ذوب می‌شود. عملكرد لمینیت شدن كار از محل نیپ یا باریكه راه شروع می‌شود (جایی كه دو سیلندر فشار با یكدیگر تماس پیدا می‌كنند.) سپس فن‌ها یا سیلندرهای خنك كننده‌ی لمینیتور، چسب را سرد می‌كنند تا بار دیگر تبدیل به ماده‌ای جامد و منعطف شود.
)
وینیل صیقلی- Calendaring Vinyl- (

قیمت پایین‌تر
فیلم صیقلی (calendared film) با استفاده از فرایند Calendaring تولید می‌شود. به بیان ساده‌تر، حجم قابل توجهی از وینیل ذوب شده (خمیری) از میان یك جفت نورد صیقلی گرم عبور می‌كند تا جایی كه آنقدر فشرده شود كه به ضخامت 3،2 یا 4 میلی برسد؛ این فیلم سپس برای استفاده به عنوان پوشش چسبدار (adhesive coating) به صورت رول عرضه می‌شود. روش صیقل دادن روشی مؤثر و مقرون به صرفه برای تهیه فیلم است كه به طور چشم‌گیری قیمت وینیل را نیز پایین آورده است.
)
وینـیـل قــالـبی - Cast Vinyl- (روش راحت‌تر
با ریختن وینیل مایع به قالب‌های ورقی نرم، فیلم قالبی تهیه می‌شود. با عبور این ماده از میان كوره، حلال موجود در آن تبخیر شده تا ماده‌ی جامد باقی مانده، فیلم را تشكیل دهد. هنگامی كه فیلم از كوره بیرون می‌آید آماده‌ی دریافت لایه‌ چسبدار است. فیلم‌های قالبی برای مصرف outdoor دوامی حدود چهار تا هفت سال را داشته و تصویری كه توسط این فیلم‌ها محافظت می‌شود نسبت به فیلم‌های صیقلی دیرتر محو می‌شوند؛ زیرا ساختار فیلم‌های قالبی دارای پیگمنت‌های بهتر و تثبیت كننده‌‌ی UV است. مضاف بر اینها، فیلم قالبی ثبات بیشتری داشته، روشی راحت‌تر بوده و ضد چروك و انبساط نیز هست.


ب- ورنی                                                      

ورنی رو کار یو وی در دو نوع مات و براق وجود دارد . و در انتهای عملیات چاپی ،روی سطح چاپ شده  ورنی زده می شود  . و خواص بصری خوبی به کار چابی می دهد

ورنی

پس از اتمام كار چاپی برای جلا دادن و مقاوم ساختن تصویر یا مطالب چاپ شده روی كاغذ یا مقوا از ورنی یا لاك استفاده می‌شود.

عمل ورنی زدن در ماشین چاپ صورت گرفته و به دو طریق اجرا می‌شود. ورنی توی كار و ورنی روی كار

ورنی توی كار:

بدین معنی است كه ورنی را با مركّب به نسبت معینی كه چسبندگی زیادی به آن ندهد مخلوط كرده و بر روی كاغذ چاپ می‌كنند.

ورنی روی كار:

پس از این كه كار چاپ انجام شد بعد از آن روی كار چاپ شده را ورنی می‌زنند كه این كار به دو طریق صورت می‌گیرد.

1- تمام سطح كاغذ چاپ شده را با كمك یك صفحه فرم تخت در چاپ برجسته می‌توان ورنی زد این كار به صورت تمپلات می‌باشد.

2- با خود فرم چاپ روی مطالب و تصاویر را می‌توان ورنی زد، كه این دو روش ورنی را روش سرد می‌نامند.

در هنگام ورنی زنی روی فرم چاپی باید دقت داشت كه فرم‌های ورنی خورده در قسمت خروجی ماشین روی هم انباشته نشود، تا فرم‌های ورنی خورده زیاد تحت فشار قرار نگیرد.

باید در نظر داشته باشیم كه سرعت ماشین نباید زیاد باشد. فرم‌های ورنی خورده را با حجم‌های كم از ماشین خارج كرده و به صورت پخش شده در محیط كار قرار می‌دهند تا در معرض هوا زودتر خشك شوند و از به هم چسبیدن فرم‌ها و پشت زدن آن‌ها جلوگیری به عمل آید.

ورنی یووی براق ،براقیت زیادی به نمونه چاپی می دهد .و معمولا در کمتر از ده ثانیه خشک می شود. در نتیجه واحد ورنی زن ،به فضای اضافی جهت نگهداری و خشک کردن نمونه چاپی نیاز ندارد.

معمولا ورنی یو وی با دو روش سیلک و سیلندری به روی سطح چاپی منتقل می شود . وسپس زیر لامپ یو وی با سرعت زیاد خشک می شود.وبه مشتری تحویل می شود.

فرمولاسیون ورنی یووی مشابه مرکب یو وی است  با این تفاوت که رنگدانه ندارد و شفاف و بیرنگ است

انواع  ورنی

Barrier Coating ورنی ضدنفوذ.: این ورنی یكی از انواع ورنی‌های آب‌پایه است كه مانع نفوذ آب و روغن به‌كار چاپی می‌‌شود.

Blister Coating
ورنی حبابی:. از انواع ورنی‌های آب‌پایه است كه باعث می‌‌شود تا بین حباب‌هایی از مواد مصنوعی مثل پلاستیك و فویل و ورق‌های چاپ شده و ورنی خورده پیوند برقرار شود. این فرایند با استفاده از دما و فشار كه باعث ذوب شدن ورنی می‌‌شود، ایجاد چسبندگی می‌‌كند.


Dispersion Coating
ورنی آب‌پایه پراكنه‌ای:. مواد تشكیل‌دهنده این نوع ورنی‌ها آب، پلیمرها و افزودنی‌هاست. این نوع ورنی در اثر یك فرایند فیزیكی كه با استفاده از هوای داغ سرعت آن افزایش می‌‌یابد، خشك می‌‌شود.
Scented Coating
ورنی خوش‌بوكننده:. نوعی ورنی آب‌پایه كه دارای كپسول‌های ریز حاوی روغن‌های خوشبوكننده است.
Gumming
ورنی چسبی: نوعی ورنی آب‌پایه كه پس از خشك شدن اگر مرطوب شود و با آب تماس پیدا كند چسبناك می‌‌شود.
Iriodine
ایریودین: نوع خاصی از ورنی آب‌پایه. این ورنی دارای پیگمنت‌های اَكلیل مانند است كه با لعابی از اكسیدها پوشانده شده‌اند. این ورنی با استفاده از خواص بازتاب و شكست ممتد نور نوعی جلوه و درخشش رنگین‌كمانی به‌كار چاپی می‌‌بخشند. ایریودین مارك تجاری شركت آلمانی Merck KgaA است كه این ورنی ویژه را ابداع كرده است. مقر این شركت در شهر دارمشتات است.
Metallic Pigment Coating
ورنی پیگمنتی فلزی : این نوع ورنی كه هم به‌صورت آب‌پایه و هم به‌صورت یووی وجود دارد حاوی پیگمنت‌های فلزی است كه به‌كار جلوه‌ای طلایی یا نقره‌ای می‌‌بخشند.


Primer
ورنی آستری: نوع خاصی از ورنی آب‌پایه كه قبل از چاپ روی ورق منتقل می‌‌شود. سپس ورق با استفاده از مركب‌های افست معمولی چاپ شده و در آخر ورنی یووی روی كار منتقل می‌‌شود.3- ورنی یووی
UV Coating
ورنی یووی:  این نوع ورنی شامل حامل‌ها، تینرهای واكنشی و فعال‌كننده‌های نوری است. این ورنی هنگامی كه در معرض تابش نور یووی قرار می‌‌گیرد سخت شده (Cured) و خشك می‌‌شود.

وقتی صحبت از ورنی پایه آب می شود باید صد درصد به زمان نگهداری كتابها در انبار توجه كرد سه یا چهار سال با توجه به درجه هوا ورطوبت وتغییرات آن زمان طولانی است. و نیز به شرایط مكان و یا انبار كتاب توجه كرد.برای جلد كتاب باید از ورنی یو وی و ورنی حلالی استفاده كرد تا چنین اتفاقی نیفتد.در واقعuvطیفی از امواج الكترو مغناطیس است.كه انرژی بالایی داشته از این اشعه برای خشك كردن رنگهای چاپ و پوشش های مختلف استفاده می كنند. آن چه به نام پوشش uv معروف است در واقع سیستم خشك كن پوششی است كه تنها با اشعه uv خشك می‌شود. مركب و پوشش‌هایی كه با سیستم uv خشك می‌شوند بدون بو هستند و پس از خشك شدن روی هم نمی‌چسبد.

ورنی ها و اندود های ترمیم پذیر ماوراء بنفش

ورنی‌ها و اندود‌ها سهم عمده‌ای از بازار uv را شامل می‌شوند. صیقل و جلای مواد چاپی بر این دلیل انجام می‌شود تا محافظت ایجاد كرده و جلوه‌ی ظاهر آن را افزایش دهد. هدف نهایی از هر دو حالت این است كه كار به‌وسیله‌ی ورقی نازك به عمل آید. استوانه‌های ماوراء بنفش اندود عمدتاً انجام عمل جلا را به منظور صافی و براقی و گستردن انجام می‌دهند، در حالی كه چسبندگی فراورده‌های uv هر چند از نظر اندازه‌ی جلا و درخشندگی پایین تر است ولی همچنان از فراورده‌های صمغی زرین متداول یا روغن جلاهای صمغی و روغنی بالاتر است.انجام اندود ورنی ممكن است به این منظور باشد كه لایه نازكی از مواد بسیار گسترده فراوان را به صورت روكش برای منظور همگانی در صنعت به كار ببرند. مشكلاتی با انجام فرایند غوطه دادن ممكن است بوجود آید در صورتیكه میزان پایین چسبندگی ماده جلا دهنده یا در مقادیر كوچك در مورد اشیایی به كار رود كه پر مغز بوده و جاذب رطوبت

ج- لاك

روش لاك‌زنی نیز به دو طریق انجام می‌شود.

1- لاك سرد

2- لاك گرم

لاك سرد: همانند ورنی در ماشین چاپ و در كلیة سیستم‌های چاپی قابل اجرا است. در این روش كار چاپی علاوه بر جلای بیشتر از مقاومت خوبی در مقابل خش افتادگی و عوامل خارجی دیگری كه همیشه به سطح كاغذ و فرم‌های چاپی لطمه وارد می‌كنند برخوردار است.

لاك گرم: در این روش لاك با ماشین مخصوص لاك زن به وسیله‌ی غلتك بر روی فرم چاپی انتقال داده شده و با اشعه‌ی مادون قرمز در اثر گرما خشك می‌شود. پس از خشك شدن لاك تقریباً از حالت لعاب مانند برخوردار می‌شود كه نسبت به روش‌های دیگر بهترین نوع برای كارهای چاپی در روی بالا است.

ماشین‌های لاك‌زنی گرم با دو سیستم انتقال لاك بر روی فرم چاپ عمل می‌كند. نوع اول از طریق غلتك و نوع دوم از طریق سیلندر.

باید توجه كرد كه در كارهای چاپی كه ورنی یا لاك زده می‌شوند سطح كاغذ كاملاً صاف و یكنواخت باشند. زیرا در غیر این صورت فرم چاپ مناسب ورنی و لاك‌زنی نخواهد بود.